PRE – huyền thoại chạy bộ nước Mỹ

Có thể nói anh ấy là một huyền thoại vĩ đại nhất của lịch sử chạy bộ nước Mỹ. Tên anh ấy là Steve Prefontaine, hay như mọi người thường gọi tắt là Pre.

Suốt 5 năm liền, ở Mỹ không ai có thể đánh bại anh ấy ở bất kỳ cự ly nào trên một mile. Nhưng rồi ở tuổi 24, lứa tuổi chưa thể gọi là đỉnh cao của một runner, huyền thoại chạy đường dài cuối cùng đã thất bại. Trở về từ một buổi tiệc, lái xe một mình trong đêm tối, Pre đã đâm sầm chiếc xe thể thao của anh ấy vào một bức tường đá; một kết thúc bi thảm, chấm dứt cuộc đời của một trong những runner có tầm ảnh hưởng lớn nhất ở thời đại chúng ta.

Xuất thân từ một gia đình khiêm tốn ở Coos Bay, tiểu bang Oregon, Pre là người đầu tiên thắng giải đại học cấp quốc gia (NCAA) bốn lần trong một sự kiện. Năm này sang năm khác, không ai hạ được anh. Thay vì trở thành vận động viên chạy bộ chuyên nghiệp, Pre chọn ở lại với phong trào và chiến đấu để mang lại đủ tiền tài trợ mà anh nghĩ là các VĐV phong trào xứng đáng được hưởng.

Với niềm khát khao và năng lực vô biên, Pre luyện tập hăng say. Trên lộ trình để trở thành cá nhân giỏi nhất, anh đã thúc đẩy những người khác trở thành cá nhân giỏi nhất của riêng họ. Như một đối thủ của anh nhận định:

– Anh ấy đua từng race y như đó là cuộc đua cuối cùng của anh ấy.

Nhưng Pre không những truyền cảm hứng cho các runners khác, phương pháp tập luyện cũng như lối sống bạt mạng của anh khiến anh trở thành người được công chúng ưa thích nhất. Bất cứ giải đua nào có cái tên Prefontaine thì nó tự động trở thành sự kiện lớn. Pre có lần phát biểu như sau:

– Có người sáng tạo bằng con chữ hay nốt nhạc hay cây cọ và mực vẽ. Tôi thích tạo ra nét đẹp khi chạy. Tôi muốn người ta dừng lại và thốt lên, “Tôi chưa thấy ai chạy như thế bao giờ.” Đây không chỉ là cuộc đua, mà là nét sống. Phải làm tốt hơn mọi người khác. Phải sáng tạo.

Xuất thân từ một gia đình có bố làm thợ mộc và thợ hàn, mẹ là thợ may, Steve và 2 em gái sống trong một căn nhà do ông bố tự tay xây dựng ở vịnh Coos, tiểu bang Oregon, sau khi ông giải ngũ. Từ bé, Steve là câu bé bướng bỉnh và năng động, những năm trung học cậu ở trong đội bóng rỗ và bóng bầu dục của nhà trường nhưng ít khi nào được vào sân bởi vì có tạng người nhỏ (cao 1,75m) so với các cầu thủ khác. Đến năm lớp 8, cậu để ý thấy một nhóm chạy băng đồng đang tập luyện trên sân vận động, một môn thể thao mà cậu cho là tầm thường. Cuối năm đó, khi được vào chạy thử trong một khóa học thể dục 3 tuần, Steve nhận thấy mình có thể thi đấu tốt ở cự ly dài. Đến tuần thứ hai, trong một buổi chạy dài một mile, Steve về hạng nhì, với thành công bất ngờ này anh bắt đầu yêu môn chạy băng đồng.

Năm đầu tiên trung học, lớp 9, Steve có thể chạy một mile trong 5:01 (3:07/km), bắt đầu từ hạng thứ 7 trong đội của nhà trường, anh từ từ leo lên hạng nhì và đến cuối năm lớp 9 thì anh được xếp hạng 53 ở giải vô đich tiểu bang. Cuối năm lớp 10, anh tham gia giải chạy 2-mile nhưng bị loại ở vòng tiểu bang.

Được sự động viên của coach Walt McClure, Pre luyện tập hết mình trong mùa hè năm ấy. Sang năm lớp 11 anh bất khả chiến bại vào mùa đua và trở thành vô địch của tiểu bang. Sang năm lớp 12, Pre bắt đầu đạt được những mục tiêu cao cả nhất trong đời, anh phá kỷ lục quốc gia ở cự ly 2-mile với thời gian 8:41.5 (pace 2:42/km), 6,9 giây nhanh hơn kỷ lục trước đó. Không những đạt nhiều chiến thắng cấp tiểu bang ở cự ly 1 và 2 miles, mỗi giải đua anh tham gia anh đều về hạng nhất.

Prefontaine được tất cả 40 trường đại học trên toàn quốc mời mọc, anh nhận liên tục những cú điện thoại, thư từ và các cuộc thăm viếng từ những huấn luyện viên. Cuối cùng anh từ chối hết tất cả các trường đại học danh tiếng và quyết định ở lại với quê nhà và chọn trường đại học Oregon, đúng như ý nguyện của McClure, HLV trung học của anh. Sau đó, tất cả đã trở thành lịch sử khi Steve Prefontaine gặp HLV của đại học Oregon lúc bấy giờ là Bill Bowerman, người đồng sáng lập ra Blue Ribbon Sports, cha đẻ của công ty Nike.

Năm 1972, Pre bắt đầu tập luyện cho thế vận hội ở Tây Đức, lúc đó anh đã thắng liên tục 3 lần ở giải đua toàn quốc cự ly 5.000m. Pre được biết đến với chiến thuật tấn công, xuất phát nhanh và không để ai qua mặt. Anh làm mọi người nhớ đến VĐV người Nga là Vladimir Kuts với chiến thuật dẫn đầu ở cự ly 5.000m. Pre có lần phát biểu:

– Không ai có thể thắng 5.000 mét bằng cách chạy easy hai miles. Nếu trong cuộc đua đó có tôi.

Anh còn nói:

– Tôi sẽ làm cho nó phải là cuộc đua hết ruột gan. Cuối cùng, nếu nó là cuộc đua như thế thì chỉ có tôi có thể thắng được.

Không những nổi tiếng với chiến thuật dẫn sớm thay vì đợi đến vòng cuối, Pre còn có tốc độ rất tốt; kỷ lục một mile của anh là 3:54.6 (pace 2:26/km). Pre lập kỷ lục Mỹ ở cự ly 5.000m ở giải đua Eugene, Oregon trong khi chuẩn bị cho thế vận hội 1972. Bước vào Olympics 1972, Pre được coi là underdog (không có hy vọng thắng). Vào vòng chung kết, ở mile cuối cùng, Pre vượt lên dẫn đầu. Sau khi tiếng chuông reo lên ở vòng cuối Pre tuột xuống thứ nhì, còn 200m thì tuột xuống thứ ba, sau HCV Lasse Viren và HCB Mohammed Gammoudi. Còn 30m nữa thì anh hết gas, bị runner người Anh là Ian Stewart bắt kịp và qua mặt, cướp mất chiếc HCĐ thế vận hội của Pre.

Suốt bốn năm ở đại học Oregon, Pre chưa bao giờ thua cuộc ở các cự ly 3 miles, 5.000m, 6 miles, 10.000m. Anh chỉ không về nhất 3 lần, tất cả đều ở cự ly 1 mile.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Pre chuẩn bị cho thế vận hội 1976 ở Montreal, Canada. Lúc đó anh viết lại hết tất cả các kỷ lục của Mỹ từ 2.000m đến 10.000m.

Vào mùa xuân năm 1975, một nhóm VĐV Phần Lan (không có vô địch Lasse Viren) đến đấu giao hữu giải 5.000m ở Eugene, và Pre đã về nhất hôm đó. Sau giải đua, hai nhóm VĐV Phần Lan và Mỹ dự một buổi tiệc. Sau nửa đêm, Pre ra về một mình. Chiếc xe không mui của anh bị chao, đâm vào vách đá và lật, khiến anh kẹt bên dưới. Một cư dân đi ngang chứng kiến và kể lại rằng Pre lúc đó nằm ngữa, chưa chết nhưng bị kẹt trong đống sắt. Khi xe cứu thương đến nơi thì anh đã tắt thở. Cảnh sát cho hay là lúc đó trong máu của anh có rượu.

Suốt cuộc đời chạy bộ ngắn ngủi, Steve Prefontaine thắng 120 lần trong 153 lần thi đấu và bất khả chiến bại ở các giải đại học quốc gia, cự ly hơn 1 mile.

Pre’s Rock

Đám tang của anh đã có nhiều nghìn người đến tiễn đưa. Pre được an táng ở công viên kỷ niệm hoàng hôn (Sunset Memorial Park), Coos Bay. Trong công viên này có một tảng đá được biết đến với tên gọi Pre’s Rock, khắc dòng chữ:

For your dedication and loyalty
To your principles and beliefs...
For your love, warmth, and friendship
For your family and friends...
You are missed by so many
And you will never be forgotten...

Tạm dịch:

Vì sự cống hiến và trung kiên
Đến nguyên tắc và niềm tin...
Vì tình yêu, nhiệt huyết, và tình bằng hữu
Vì gia đình và bạn bè...
Nhiều người vẫn tưởng nhớ về anh
Và anh sẽ không bao giờ bị bỏ quên...

Tác giả: Bruce Vu

Leave a Reply