Phân Tích Dáng Chạy

(hình ảnh phụ họa lấy từ video clip của VĐV Nguyễn Tiểu Phương, do anh Octane Song Minh quay và cung cấp)

SloMo Chị Phuong Tieu Nguyen

Người đăng: Octane Song Minh vào Thứ sáu, 17 Tháng 8, 2018

Chạy bộ là một trong những môn thể thao đơn giản nhất mà ai cũng có thể tham gia. Từ khi được sinh ra, tập bò, rồi đứng dậy tập tễnh những bước quờ quạng là chúng ta đã bắt đầu làm quen với chạy bộ rồi. Chỉ cần chân này bước trước chân kia, lập đi lập lại rồi tăng tốc độ thì chúng ta đã trở thành người chạy bộ, hay còn gọi là “runner”.

Chạy bộ nghe đơn giản, nhưng chạy cho đúng để có thể chạy nhanh, chạy xa mà không bị chấn thương lại là chuyện khác. Lúc đó chúng ta phải để ý đến dáng chạy. Hiếm có ai lần đầu tiên đến với chạy bộ với dáng chạy hoàn hảo, chắc chắn sẽ có những điểm nhỏ chúng ta làm chưa đúng, cải thiện nó sẽ giúp chúng ta chạy tốt hơn. Phân tích dáng chạy để tự rút ra cách chạy thoải mái nhất là điều runner nào cũng nên làm để duy trì niềm đam mê chạy bộ và giảm khả năng chấn thương đến mức tối thiểu.

Trước tiên hãy tưởng tượng đôi chân của chúng ta như hai cái lò xo, khi đáp chân là lúc lò xo bị ép lại và tích trữ năng lượng và khi phóng đi là lúc năng lượng được phóng thích và lò xo được bung ra. Trong tấm hình số 1, chị P. chạy bằng cơ đùi, chân trái đáp bằng lòng bàn chân và lực được dồn nén trên đùi, chân phải được đá ra phía sau dùng cơ mông.

Hình 1: Dùng cơ mông để hổ trợ bước chạy

Một mặt khác, như thấy trong hình số 2, chân phải được ví như cái lò xo đang được bung ra với lực đẩy lên trên và nghiêng về bên trái nhằm xô thân hình về phía trước. Lực tác động của lò xo cộng với động tác đổ người khiến vận động viên lao về phía trước một cách hiệu quả. Đó là chúng ta chỉ phân tích dáng chạy dựa trên nguyên tắc lực tác động, qua ví dụ cái lò xo được nén vào và bung ra.

Hình 2: Lực đẩy về phía trước

Một cách phân tích khác đó là dựa theo cách chân tiếp đất và tư thế khi chạy, cách phân tích này được goi là phương pháp “Pose”, căn bản bao gồm 4 điểm: chân tiếp đất, tư thế đổ người, góc đổ người và tư thế phóng đi. Trở lại hình vđv Phương, hình số 3 cho thấy lúc chân vừa mới chạm đất.

Hình 3: Thời điểm chân tiếp đất

Có hai điểm cần lưu ý trong tấm hình này, thứ nhất cách chân tiếp đất; trong khi đa số runner đáp bằng gót chân thì tấm hình này cho thấy chị P. đáp bằng phần giữa bàn chân, làm được điều này giúp chị đáp chân gần trọng tâm cơ thể. Cái khoảng cách từ trọng tâm cơ thể đến chân đáp phía trước (hình 4) rất quan trọng và khoảng cách này càng nhỏ càng tốt bởi vì nếu chân đáp quá xa đằng trước trọng tâm thì khó có thể thực hiện động tác đổ người để lực hấp dẫn kéo đi.

Hình 4: Khoảng cách cách trọng tâm

Một điểm quan trọng thứ hai là khi một chân tiếp đất thì chân kia được tung ra phía sau lấy đà, như trong hình số 5. Nhiều vđv có chân đá đằng sau khá xa, thậm chí đầu gối còn gấp lại khiến gót chân gần chạm vào mông. Nhiều người cho rằng làm như vậy sẽ giúp họ chạy nhanh hơn, các VĐV người Ethiopia nổi tiếng với lối chạy đá chân sau thật cao. Sự thật thì việc chân đá đằng sau chỉ là một động tác để thăng bằng cơ thể, nếu chân kia sải về phía trước quá xa thì chân còn lại phải đá ra sau cao hơn để giữ thăng bằng, do đó động tác đá cao ra phía sau thường thấy ở các cự ly ngắn hoặc ở những lúc chạy nước rút.

Hình 5: Chân đá đằng sau

Sau khi chân tiếp đất kế đến là động tác đổ người (hình 6). Góc đổ người cũng rất quan trọng, nếu nhỏ quá thì không để trọng lực kéo đi, còn lớn quá thì nếu không chạy đủ tốc độ để duy trì dáng chạy không khéo lại té vỡ mặt! Theo phương pháp Pose góc đổ không nên quá 22,5 độ. Tưởng cũng nên đề cập ở đây là Usain Bolt, tia chớp của Jamaica, có góc đổ 21,4 độ và vẫn có thể chạy nhanh để duy trì góc độ này.

Hình 6: Góc đổ người

Cuối cùng là động tác phóng đi (hình 7). Như đã nói ở phần đầu, đây là lúc lò xo được bung ra giúp thân hình lao về phía trước. Có một cách khác để suy nghĩ về động tác này: thay vì dùng chân đạp để phóng đi, hãy tưởng tượng đây là lúc kéo chân rời khỏi mặt đất. Làm như vậy sẽ đỡ tốn sức và thay vì tạo ra lực đẩy hãy để lực hấp dẫn kéo mình đi. Một điều tuyệt vời về động tác kéo chân khỏi mặt đất này là chúng ta chỉ lo tập trung vào việc rút chân thì tất cả sẽ tự động diễn ra tự nhiên. Nói một cách khác, nếu chúng ta ưu tiên tập trung vào yếu tố rút chân khỏi mặt đất thì tất cả mọi điều khác trở thành thứ yếu.

Hình 7: Nhấc chân để phóng đi

Tóm lại, phân tích dáng chạy theo phương pháp POSE bao gồm 3 phần:

* POSE – Giữ dáng chạy: ở tư thế này vai, hông và mắc cá cùng một hàng thẳng đứng

* FALL – Ngã người: đổ người từ bàn chân đồng thời chuyển lực qua chân khác và để lực hấp dẫn kéo đi

* PULL – Nhấc chân: bàn chân chạm đất được rút lên giúp toàn thân lao về phía trước

Đó là phân tích của tôi về dáng chạy của chị Nguyễn Tiểu Phương, người mà theo tôi có dáng chạy khá chuẩn và đáng để các bạn học hỏi. Dĩ nhiên là phân tích của tôi còn nhiều thiếu sót, và dưới đây là bổ túc thêm từ chị Phương.

Ngoài ra khi chạy tôi sử dụng lực siết core để kéo phần đùi ra phía trước rất nhẹ nhàng mà không cần phải dùng lực chân để nhấc lên . Tôi học được về core trọng tâm nên tận dụng triệt để phần này cho sự thăng bằng và hổ trợ tứ chi đón lực dội lại từ mặt đất. 

Thay đổi dáng chạy là một quá trình lâu dài, đôi khi kéo dài cả năm trời. Runner cần phải kiên trì tập luyện thì mới thành công.

Tác giả: Bruce Vu

Viết một bình luận