CHẾ ĐỘ ĂN CỦA VẬN ĐỘNG VIÊN KENYA

Chế độ dinh dưỡng của các vận động viên ở Kaptagat khiến chúng tôi bất ngờ. Giống như nhiều khía cạnh đặc trưng cho đời sống của một vận động viên ở vùng nông thôn Kenya, chế độ dinh dưỡng này cũng đơn giản, thanh đạm và lặp đi lặp lại. Trong khi đó, dường như các vận động viên phương Tây lại bị ám ảnh về mức tiêu thụ dinh dưỡng đa lượng, các thực phẩm bổ sung và lượng protein ngất ngưởng, điều chỉnh chế độ dinh dưỡng để đạt đỉnh cao phong độ khi tập luyện và phục hồi nhanh chóng.

Ở Kenya thì mọi chuyện không như vậy. Trong thời gian ở đó, chúng tôi nhiều lần ăn uống cùng các vận động viên, và những gì chúng tôi quan sát được ắt hẳn cũng sẽ làm các bạn bất ngờ. Chế độ dinh dưỡng chủ đạo của họ là thực phẩm toàn phần chủ yếu từ thực vật. Hầu hết thức ăn đều là các sản phẩm hữu cơ, trồng tại địa phương trong các trang trại lân cận.

Mức tiêu thụ protein của các vận động viên ở đây cũng khá thấp. Hầu hết các vận động viên này ăn thịt không quá hai tuần một lần; ăn thịt được coi là xa xỉ, đặc biệt là đối với các vận động viên không thuộc diện quản lý. Vậy thì họ ăn chủ yếu những món gì?

Có một số món ăn chủ yếu được xoay vòng lặp đi lặp lại qua các bữa, bao gồm:

– Ugali: Món ăn làm từ bột ngô, được đun quấy với nước để tạo thành một kiểu bánh ngô. Món này chứa nhiều tinh bột, rất nhạt và ít hương vị. Trong thời gian chúng tôi ở tại trang trại, rất nhiều bữa ăn được soạn ra với hàng đống lớn ugali.

– Managu: một món rau lá màu xanh đậm, hơi giống rau chân vịt. Món rau này thường được chao với nước và dầu ăn, tuy nhiên, một số vận động viên còn nói rằng họ nấu rau này với sữa!

– Bắp cải: cách chế biến tương tự managu.

– Đậu: thường là một loại đậu đỏ, có lẽ đây là thức ăn giàu protein nhất mà chúng tôi thấy các vận động viên ăn thường xuyên (ngoài sữa, trứng và thỉnh thoảng là thịt).

– Bánh mì: Các vận động viên ở đây có vẻ ăn bánh mì và chapati rất thường xuyên. (Chapati là một loại bánh kiểu bánh mì dẹt naan của Ấn Độ). Họ thường ăn bánh mì trắng không vào bữa sáng, bao gồm cả bữa ăn ngay sau khi hoàn thành bài chạy dài hàng tuần (30/40km).

– Cơm: thường ăn cùng với đậu.

– Trứng: thường là trứng rán, ăn cùng với managu và ugali. Khoai tây: luộc và ăn cùng với ugali.

– Ăn vặt: đồ ăn vặt tiêu thụ nhiều nhất là hoa quả, ví dụ như chuối. Nhiều vận động viên còn có một buổi tụ tập hàng ngày vào 5 giờ chiều để uống một cốc cháo (làm từ hạt kê, nước và đường) và ngồi chơi như vậy đến hết ngày.

– Đồ uống: họ uống ‘chai’ rất nhiều. Đó là một loại trà sữa ngọt mà các vận động viên uống suốt cả ngày. Với hầu hết các vận động viên, lượng đường hấp thu từ món chai lên đến hơn 10-15 thìa mỗi ngày. Họ uống rất ít các đồ uống thể thao chứa điện giải, hầu hết chỉ uống nước lọc. Một vài vận động viên còn uống nước có ga.

Một ngày bình thường, các vận động viên sống gần gũi với chúng tôi hầu như không ăn thứ gì khác với các món kể trên. Một số vận động viên trong nhóm của Eliud Kipchoge cũng dùng các loại bột điện giải sau những bài chạy dài, tuy nhiên, chúng tôi không thấy ai dùng thực phẩm bổ sung, bột protein hay các sản phẩm hỗ trợ phục hồi nào khác.

Sẽ có người tranh luận rằng lí do khiến nhiều vận động viên ăn uống như thế này là vì học không có đủ tiền để mua các loại thực phẩm đắt hơn; nhiều người trong số bọn họ sống với số tiền chỉ vài đô-la một ngày. Tuy vậy, khi chúng tôi thảo luận chủ đề này, bọn họ khăng khăng nói rằng sự kết hợp giữa món ugali và managu là một trong những vũ khí bí mật của các vận động viên Kenya.

Nhiều người sẽ cảm thấy e ngại bởi sự đơn giản trong chế độ ăn uống của các vận động viên ở đây, về số lượng protein và thịt thu nạp quá ít ỏi. Thế nhưng, với số lượng các vận động viên chạy đường dài cấp độ đỉnh cao nhiều đến như vậy đang duy trì công thức này, thật khó mà tranh cãi khi nhìn vào thành tích.

Sự đơn điệu trong chế độ dinh dưỡng khiến chúng tôi thực sự bất ngờ. Một điểm khác khiến chúng tôi khó mà hiểu nổi là sự thiếu thốn về hương vị trong hầu hết các món ăn. Ở các khu chợ mà chúng tôi ghé qua, có rất nhiều loại gia vị và hương liệu, nhưng những thứ này gần như hoàn toàn không xuất hiện trong chế độ ăn của các vận động viên, cũng như những món ăn mà chúng tôi được ăn trong thời gian ở đó.

Thực đơn chỉ bao gồm hầu hết toàn các loại rau quả chưa qua chế biến, các loại đậu và ngũ cốc. Chế độ dinh dưỡng này không chỉ là đặc trưng của riêng các vận động viên, mà còn được hầu hết người dân Kenya thực hiện. Cùng những thức ăn này được phục vụ cả trong hầu hết các quán ăn, nhà hàng trong khu vực. Từng núi ugali bưng ra trong mỗi bữa như thế cần thời gian để thích nghi, nhưng đến cuối quãng thời gian chúng tôi ở đó, món ăn chứa đầy tinh bột được thết đãi suốt thời gian ở tại trại này đã trở thành món mà tôi yêu thích.

Một chuyện khác khiến chúng tôi chú ý là các vận động viên này hoàn thành hầu hết các bài tập – bao gồm cả các bài chạy tempo 40km (tốc độ bình quân khoảng 3:15 phút/km) trong trạng thái rỗng bụng. Một số người uống chút ‘chai’ hoặc ăn một mẩu thức ăn nhỏ trước khi chạy, nhưng các buổi chạy được hoàn thành mà không có sự trợ giúp của đội ngũ huấn luyện – và không có các quãng dừng nghỉ trong quá trình tập – có nghĩa là các vận động viên này không uống nước trong khi chạy dài và hầu hết chỉ bắt đầu nạp năng lượng sau khi chạy xong và trở về trại.

Viết một bình luận